Europese Hillary

Catherine Ashton is niet bepaald de Hillary Clinton van Europa, zo klaagde D66 over de kwaliteiten van de kersverse Hoge Vertegenwoordiger van buitenlandse zaken. Eind vorig jaar legde José Barroso, voor een tweede termijn voorzitter van de Europese Commissie, de ingewikkelde puzzel van de topjobs in Europa. Hij stelde in nauw overleg met de lidstaten een nieuwe Commissie samen.

De lidstaten op hun beurt kozen een vaste voorzitter, een noviteit sinds het Verdrag van Lissabon eindelijk in werking is getreden. En lidstaten en Barroso samen wezen de Hoge Vertegenwoordiger aan. Die zit namelijk de buitenlandvergadering van de lidstaten voor én is vicevoorzitter van de Commissie. Een duobaan dus.

Het Europees Parlement besteedde zijn eerste vergaderweek van het nieuwe jaar aan het grillen van de kandidaat-eurocommissarissen. De sessie met Ashton was de eerste in een lange rij van 26 hoorzittingen. D66 heeft gelijk dat het verhaal van de Britse nogal mat en oppervlakkig was. Ook het CDA en de PVV waren na afloop kritisch.

Maar het zal ze niet hebben verbaasd, want de aanstelling van Ashton was een politiek compromis van het zuiverste water. De Europese topbanen worden keurig volgens de politieke machtsverhoudingen verdeeld, een beetje voor de sociaaldemocraten en twee beetjes voor de christendemocraten.

De christendemocraten kregen de Commissievoorzitter en de vaste voorzitter van de Europese Raad. Het voorzitterschap van het parlement delen de twee partijen, elk krijgt een termijn van tweeënhalf jaar. In die constructie was de nieuwe buitenlandjob voor de socialisten. Omdat de drie andere banen al aan mannen waren toebedeeld, ging de voorkeur uit naar een vrouw.

Die wonderlijke tombola leverde tot veler verbazing de nogal onervaren Ashton op, voormalig staatssecretaris uit het Verenigd Koninkrijk. Dat deze sociaaldemocratische vrouw óók nog een Brit is, strekte nog meer tot aanbeveling, want zo konden de Britten tevreden worden gesteld voor het feit dat Tony Blair niet de eerste vaste voorzitter van Europa kon worden.

De Europarlementariërs mogen na de hoorzitting met Ashton dan wel kritisch zijn, ze begrijpen ook dat de ingewikkelde puzzel van de topjobs niet zomaar door elkaar gegooid kan worden. En dus zullen ze het de komende vijf jaar met deze Britse moeten doen.

Soms gaat de juiste politieke afkomst nu eenmaal boven ervaring. En soms is kleurloosheid en nietszeggendheid in Europa eerder een aanbeveling dan een reden voor afwijzing - want geen bedreiging voor de lidstaten.

Inderdaad, Ashton is niet de Hillary van Europa. Maar de nieuwe voorzitter, de Belg Herman van Rompuy, is ook niet bepaald de Barack Obama van de EU. Wat dat betreft: een prima stel.