Vaderschapsverlof komt uit Europa?

In 1957 werd gelijkheid tussen mannen en vrouwen een grondbeginsel van de Europese Unie (toen nog EEG). Het principe van gelijke beloning voor mannen en vrouwen werd in het oprichtingsverdrag opgenomen. Economische overwegingen speelden toen een grote rol, zowel voor als tegen. De nieuwe Franse Grondwet garandeerde vrouwen gelijke rechten ‘op alle gebieden’. Vanwege de concurrentie wilde Frankrijk zien dat andere Europese landen dezelfde sociale norm zouden volgen. De Nederlandse regering, werkgevers en vakbonden vonden dat ze er geen belang bij hadden en vreesden een verslechtering van de concurrentiepositie van met name de Nederlandse export van goedkope textiel. Pas bijna twintig later (in 1975) en na zware druk door de Europese Commissie paste Nederland toch de nationale wetgeving aan.

Moet anno 2010 emancipatie het in Nederland nog steeds vooral van Europa hebben?
Het langer dan twee dagen betaalde vaderschapsverlof, voor werknemers die vaders worden (of moeders als het gaat om een lesbische relatie), lijkt in Nederland van tafel. Op 18 februari verwierp de Tweede Kamer het voorstel om de Wet Arbeid en Zorg te wijzigen om het vaderschapsverlof van twee naar vijf dagen uit te breiden. Weer halen zowel voor- als tegenstanders economische argumenten aan. Zo zou er geen financiële ruimte zijn door de crisis en de noodzakelijke bezuinigingen. Voorstanders bepleiten de baten van verantwoorde en verbeterde arbeidsverdeling tussen mannen en vrouwen: een grotere arbeidsparticipatie van vrouwen en sterkere band tussen vader en kind.

Bijna op hetzelfde moment speelden er in Brussel totaal andere ontwikkelingen: in de commissie Vrouwenrechten van het Europees Parlement stemde op dinsdag 23 februari een meerderheid voor twéé weken betaald vaderschapsverlof in een richtlijn over zwangerschapsverlof. Vaders en kinderen uit heel Europa reisden speciaal voor de stemming af naar Brussel om de noodzaak extra kracht bij te zetten.

Als ook het Europees Parlement voor de richtlijn stemt, moeten de EU-landen hun wetgeving aanpassen en komt er (alsnog) een nog langduriger betaald vaderschapsverlof naar Nederland.

De strijd op Europees niveau is echter nog niet gestreden. Dus Nederland heeft nu nog een kans om zich als progressief land te profileren, samen met andere Europese landen zoals de Scandinavische landen, Frankrijk en België, die al een betaald vaderverlof van twee weken of meer kennen.
Emancipatie komt dus vooralsnog uit Europa, tenzij Nederland aan zet komt. Met een beetje inzet van een nieuw kabinet kan een geëmancipeerd vaderschapsverlof een stuk sneller een feit zijn.

Catherine Bij de Vaate is beleidsmederwerker Europa, Werk, Inkomen en Zorg bij E-Quality, kenniscentrum voor emancipatie, diversiteit en gezin.

Meer informatie: www.e-quality.nl